ประเภทผู้รับเหมาก่อสร้าง
ก่อนเลือก ควรเข้าใจว่าผู้รับเหมาที่คุณจะจ้างเป็นประเภทไหน เพราะมีความรับผิดชอบและระดับฝีมือต่างกัน:
| ประเภท | ขอบเขตงาน | เหมาะกับโครงการ |
|---|---|---|
| ผู้รับเหมาใหญ่ (General Contractor) | รับผิดชอบงานทั้งโครงการ จัดหา Sub-contractor เอง | บ้านหลังใหญ่ อาคารพาณิชย์ |
| ผู้รับเหมาเฉพาะด้าน (Specialist) | รับเฉพาะงาน เช่น ระบบไฟฟ้า ประปา หลังคา | ต่อเติม ซ่อมแซมเฉพาะส่วน |
| ช่างรับเหมาอิสระ | รับเอง ทำเอง ใช้ทีมงานขนาดเล็ก | บ้านขนาดเล็ก งบน้อย |
| บริษัทรับสร้างบ้าน (Design & Build) | ออกแบบและก่อสร้างในองค์กรเดียว | เจ้าของที่ไม่มีเวลาจัดการ |
แนะนำ: สำหรับบ้านพักอาศัยงบ 3–10 ล้านบาท ผู้รับเหมาท้องถิ่นที่มีประสบการณ์มักคุ้มค่ากว่าบริษัทใหญ่ที่มีค่า Overhead สูง แต่ต้องมีสัญญาและ BOQ ที่ชัดเจน
วิธีหาผู้รับเหมาที่น่าเชื่อถือ
แหล่งหาผู้รับเหมาที่ดีที่สุดคือ การแนะนำจากคนรู้จัก ที่เคยใช้บริการและพอใจ รองลงมาคือ:
- สมาคมอุตสาหกรรมก่อสร้างไทย (TCA) — มีฐานข้อมูลสมาชิก
- กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) — ใช้ตรวจสถานะนิติบุคคลและข้อมูลบริษัทรับเหมา
- สภาวิศวกร และสภาสถาปนิก — ใช้ตรวจใบอนุญาตของผู้ประกอบวิชาชีพที่เกี่ยวข้องกับงาน
- Platform ออนไลน์ เช่น Homepro Service, SCG Smart Home Service (ต้องตรวจสอบรีวิวจริง)
ข้อมูลทางการที่ควรตรวจสอบก่อนเซ็นสัญญา
จากหลักฐานทางการที่ตรวจสอบได้ จุดตรวจขั้นต่ำที่เช็กได้จริงก่อนเซ็นสัญญาคือ:
- หนังสือรับรองนิติบุคคลหรือข้อมูลบริษัทจาก DBD (ถ้าเป็นบริษัทหรือห้างหุ้นส่วน)
- ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพวิศวกรรมควบคุมจากสภาวิศวกร เมื่อมีงานที่ต้องมีวิศวกรรับผิดชอบ
- ใบอนุญาตประกอบวิชาชีพสถาปัตยกรรมควบคุมจากสภาสถาปนิก เมื่อมีสถาปนิกเกี่ยวข้องกับแบบ
- ชื่อวิศวกรและสถาปนิกผู้รับผิดชอบในแบบหรือเอกสารขออนุญาตก่อสร้างให้ตรงกับผู้ที่ดูแลงานจริง
ข้อควรระวัง: จากหลักฐานที่ตรวจสอบได้ในรอบนี้ ยังไม่ควรฟันธงว่าผู้รับเหมาเอกชนทั่วไปทุกแห่งต้องมี "ใบอนุญาตธุรกิจก่อสร้าง" กลางจากกรมโยธาธิการและผังเมือง วิธีที่ปลอดภัยกว่าคือเช็กสถานะบริษัทและใบอนุญาตของผู้ประกอบวิชาชีพที่เกี่ยวข้องกับแบบและงานจริง
สัญญาจ้างก่อสร้างที่ดีควรมีอะไร?
ตาม ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 587–607 สัญญาจ้างทำของ (contracts for services) เป็นสัญญาตามกฎหมาย ซึ่งสัญญาจ้างก่อสร้างที่ดีควรมีข้อกำหนดดังนี้:
| หมวด | รายละเอียดที่ควรมีในสัญญา |
|---|---|
| ขอบเขตงาน | ระบุว่าจ้างทำอะไรบ้าง อ้างถึงแบบและ BOQ แนบท้าย |
| ราคาและงวดงาน | แบ่งงวดชัดเจน เช่น 20%-30%-30%-20% ตามความคืบหน้า |
| กำหนดเวลา | วันเริ่มงาน วันส่งงาน ค่าปรับกรณีส่งงานล่าช้า (มักกำหนด 0.1–0.5% ต่อวัน) |
| การรับประกันผลงาน | รับประกันโครงสร้าง 5 ปี งานทั่วไป 1–2 ปี ตามมาตรฐาน |
| การเปลี่ยนแปลงงาน (Variation) | ขั้นตอนการอนุมัติ Change Order เป็นลายลักษณ์อักษร |
| ค่าเสียหาย | ค่าปรับ, liability cap, กรณีเลิกสัญญา |
| เงื่อนไขพิเศษ | กำหนดวัสดุที่ใช้และสเปค ห้ามแทนด้วยวัสดุคุณภาพต่ำกว่า |
⚠️ อย่าจ่ายเงินก้อนใหญ่ล่วงหน้า: ค่ามัดจำสูงสุดควรไม่เกิน 10–15% ของมูลค่าสัญญา และถ้าผู้รับเหมาขอเงินล่วงหน้าเกิน 30% ก่อนเริ่มงาน นั่นคือ red flag ชัดเจน
ค่าดำเนินการผู้รับเหมา (Overhead & Profit)
ค่าดำเนินการหรือค่าบริหารงาน (Overhead and Profit) คือส่วนที่ผู้รับเหมาบวกเพิ่มจากต้นทุนวัสดุและแรงงาน ตามอัตราอ้างอิงของกรมบัญชีกลาง:
| ขนาดโครงการ | ค่า Overhead & Profit ทั่วไป | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| ต่ำกว่า 2 ล้านบาท | 15–25% | ผู้รับเหมาเล็ก overhead/unit สูงกว่า |
| 2–10 ล้านบาท | 10–15% | อัตรามาตรฐานทั่วไป |
| 10–50 ล้านบาท | 8–12% | มีการต่อรองได้มากกว่า |
| มากกว่า 50 ล้านบาท | 5–10% | โครงการใหญ่ competitive bidding |
5 Red Flags ที่ต้องระวัง
- ขอเงินสดเท่านั้น ไม่ออกใบเสร็จ: ไม่มีหลักฐานการจ่าย ถ้าเกิดปัญหาจะไม่มีหลักฐานฟ้องร้อง
- ราคาต่ำผิดปกติ (เกิน 20% ต่ำกว่าคู่แข่ง): อาจลดคุณภาพวัสดุหรือตั้งใจเพิ่มค่างานเพิ่มเติมภายหลัง
- ไม่มีหน้างาน: รับงานแล้วแทบไม่มาดูหน้างานเอง มอบหมายให้คนงานทำทั้งหมดโดยไม่ควบคุม
- ไม่มีใบอนุญาต หลักฐาน หรือผลงานอ้างอิง: ไม่สามารถให้ข้อมูลลูกค้าเก่าได้เลย
- กดดันให้เซ็นสัญญาเร็ว: กลัวให้คุณมีเวลาตรวจสอบหรือเปรียบเทียบ
คำถามที่พบบ่อย
ควรขอใบเสนอราคาจากผู้รับเหมากี่ราย?
อย่างน้อย 3 รายจาก BOQ เดียวกัน เพื่อเปรียบเทียบราคาและประเมินความเข้าใจงาน ราคาที่ต่ำผิดปกติหรือสูงผิดปกติมากกว่า 20% จากค่ากลาง ควรสอบถามเหตุผลก่อน
ผู้รับเหมาที่ดีควรมีใบอนุญาตอะไร?
จุดที่เช็กได้จากฐานข้อมูลทางการคือ สถานะนิติบุคคลของบริษัทจาก DBD และใบอนุญาตของวิศวกรหรือสถาปนิกที่เกี่ยวข้องจากสภาวิชาชีพ พร้อมตรวจชื่อผู้รับผิดชอบในแบบหรือเอกสารขออนุญาตก่อสร้างให้ตรงกับงานจริง
ค่าดำเนินการผู้รับเหมาทั่วไปเท่าไหร่?
โครงการบ้านพักอาศัยทั่วไป (2–10 ล้านบาท) ค่า Overhead and Profit อยู่ที่ 10–15% ของมูลค่าวัสดุและแรงงาน บวกกับ Contingency อีก 5–10%
แหล่งอ้างอิง
- ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 587–607: สัญญาจ้างทำของ. กรมบังคับคดี กระทรวงยุติธรรม.
- พระราชบัญญัติวิชาชีพวิศวกรรม พ.ศ. 2542. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 116 ตอนที่ 36.
- พระราชบัญญัติวิชาชีพสถาปัตยกรรม พ.ศ. 2543. ราชกิจจานุเบกษา.
- กรมบัญชีกลาง (2566). หลักเกณฑ์การคำนวณราคากลางงานก่อสร้างอาคาร. กระทรวงการคลัง.
- กรมโยธาธิการและผังเมือง (2565). มาตรฐานการควบคุมงานก่อสร้างอาคาร. กระทรวงมหาดไทย.
- กรมพัฒนาฝีมือแรงงาน (2566). ประกาศอัตราค่าจ้างขั้นต่ำตามมาตรฐานฝีมือ สาขาช่างก่อสร้าง. กระทรวงแรงงาน.
- สภาวิศวกร (2566). ข้อบังคับสภาวิศวกรว่าด้วยจรรยาบรรณวิศวกร พ.ศ. 2566. สภาวิศวกร.
- สมาคมอุตสาหกรรมก่อสร้างไทย (TCA) (2568). คู่มือการว่าจ้างผู้รับเหมาก่อสร้าง.
- กรมพัฒนาธุรกิจการค้า (DBD) (2566). คู่มือการตรวจสอบสถานะนิติบุคคล. กระทรวงพาณิชย์.
- พระราชบัญญัติควบคุมอาคาร พ.ศ. 2522. ราชกิจจานุเบกษา เล่ม 96 ตอนที่ 80.
- วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย (วสท.) (2562). จรรยาบรรณวิชาชีพวิศวกรรม.
- Clough, R.H. & Sears, G.A. (2005). Construction Project Management (5th ed.). Wiley.
- Cushman, R.F. & Loulakis, M.C. (2001). Construction Law Handbook. Aspen Publishers.
- กรมบัญชีกลาง (2569). ราคากลางวัสดุก่อสร้างและค่าแรงสำหรับงานก่อสร้างอาคาร ไตรมาส 1/2569.
- สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) (2566). มาตรฐานงานก่อสร้างอาคารในประเทศไทย.