งานปฐพีกลศาสตร์ (Earthwork) ทั้งการเตรียมดิน ขุดดิน ถมดิน เกี่ยวข้องกับ "การยุบหลวม" หรือ "การขยายตัว" ของดินธรรมชาติเมื่อถูกตักขึ้นมา (Swell) รวมถึงการยุบตัวจากการบดอัด (Shrinkage/Compaction) ทำให้ปริมาณดินที่ต้องซื้อเพิ่มขึ้นหรือต้องหาที่ทิ้งเปลี่ยนไปจากการคำนวณเชิงเรขาคณิตทั่วไป
💡 คำนวณจำนวนคิวดินที่ต้องใช้ซื้อถมที่ และจำนวนเที่ยวรถบรรทุกอัตโนมัติ
เปิดโปรแกรมคำนวณดินตัด ดินถม
หลักการคำนวณและค่าแฟกเตอร์การยุบ/ขยายตัว (Swell & Shrinkage)
- ดินธรรมชาติ (Bank Volume): ปริมาตรดินในสภาพเดิมก่อนการขุดเจาะ
- ดินหลวม (Loose Volume) / ดินบนรถบรรทุก: ปริมาตรดินหลังการขุด มักขยายตัวขึ้นประมาณ 10% - 30% ขึ้นอยู่กับประเภทของดิน (ทราย, ดินเหนียว, หินกรวด)
- ดินบดอัด (Compacted Volume): ปริมาตรดินที่นำมาถมและบดอัดแล้ว จะยุบตัวลงประมาณ 10% - 20% เมื่อเทียบกับดินธรรมชาติ ดังนั้นปริมาณการสั่งดินถม (ดินหลวม) ต้องเผื่อประมาณ 30% - 50% ของพื้นที่บดอัดจริง
10 แหล่งอ้างอิงและมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง
- วิศวกรรมสถานแห่งประเทศไทย (วสท.): มาตรฐานงานปฐพีกลศาสตร์ (Geotechnical Engineering)
- กรมทางหลวง (DOH): มาตรฐานสำหรับงานถากถาง ขุดและถมดิน (Standard Specification for Highway Construction)
- กรมโยธาธิการและผังเมือง (DPT): มาตรฐานงานโครงสร้างต้านทานแรงดินและงานขุดดินถมดิน
- ASTM D698 / D1557: Standard Test Methods for Laboratory Compaction Characteristics of Soil (Proctor Test)
- ASTM D1556 / D2167: การทดสอบความหนาแน่นของดินในสนาม (Field Density Test) เพื่อเช็คเปอร์เซ็นต์การบดอัด
- พ.ร.บ. การขุดดินและถมดิน พ.ศ. 2543: กฎหมายควบคุมระดับความสูง ระยะร่น และมาตรฐานการทำผนังกันดิน
- AASHTO Soil Classification System: การจำแนกประเภทดินสำหรับงานทางและงานก่อสร้างโครงสร้างพื้นฐาน
- วสท. มาตรฐานการประมาณราคา: อัตราการขยายตัว (Swell factor) และการยุบตัว (Shrinkage factor) ของวัสดุดินเดิม ดินถม และทราย
- BS 1377: Methods of test for soils for civil engineering purposes
- กรมทรัพยากรธรณี: ข้อมูลและแผนที่ลักษณะชั้นดินและธรณีวิทยาสำหรับระบุชนิดและปัญหาดินฐานรากเบื้องต้นในพื้นที่อนุภูมิภาคต่างๆ